Fakty i liczby na temat stref wolnych od LGBT. Kompendium wiedzy dziennikarza

Komisja Europejska uruchamia procedurę naruszeniową przeciwko polskiemu rządowi – warto z tej okazji przypomnieć fakty dotyczące stref wolnych od LGBT oraz chronologię wydarzeń.

Działania Komisji Europejskiej miały swoją zapowiedź w szeroko komentowanej przemowie szefowej Komisj Ursuli Von Der Leyen a także w liście do marszałków województw z 2020 r. Szczegółowa chronologia wydarzeń znajduje się na tej stronie: https://lgbtfreezones.pl/pl/chronologia

  1. Podstawowe informacje

    Strefy wolne od LGBT to potoczna nazwa na „stanowiska przeciwko ideologii LGBT” przyjmowane przez samorządy terytorialne w 2019 roku. To cyniczna gra polityczna środowisk prawicowych, mająca na celu skłócenie Polaków. Polacy są narodem tolerancyjnym i ogłoszone strefy są sprzeczne ze zdaniem większości. Polityka wykluczenia kosztuje Polskę miliony złotych i osłabienie wizerunku Polski na forum międzynarodowym.

    Są dwa rodzaje dokumentów anty-LGBT. Przyjęto 36 Samorządowych Kart Rodzin Ordo Iuris i 45 stanowisk przeciwko „ideologii LGBT”. Dodatkowo, niektóre gminy przyjmowały własne mutacje tych dokumentów. Jest to obszar 1/3 Polski. Wszystkie uchwały anty-LGBT można zobaczyć na stronie atlasnienawisci.pl – na stronie jest też excel ze wszystkimi uchwałami. Mapę ze strefami wolnymi od LGBT (czyli wyłącznie ze „stanowiskami przeciw ideologii LGBT”) można znaleźć tutaj.
  1. Najważniejsze fakty.  
Strefy są ustanowione uchwałą rady gminy/powiatu lub sejmiku województwa, w większości z inicjatywy lokalnych polityków PiS.
Funkcjonują dwa rodzaje dyskryminujących uchwał: Pierwszy z nich bezpośrednio nawiązuje do ochrony przed  „ideologią LGBT”, drugi ma formę Samorządowej Karty Praw Rodzin (SKPR), stworzonej przez Instytut Ordo Iuris, mówiącej o ochronie rodziny jako związku kobiety i mężczyzny. Określenie „strefa wolna od LGBT” stosowane jest powszechnie na „stanowiska przeciw ideologii LGBT” (upowszechnione przez media w 2019 roku) jako odpowiedź na dehumianizujacy język uchwał. Dzięki temu nie legitymizujemy języka propagandy PiSu.
Regiony, w których przyjęto uchwały anty-LGBT, zajmują ponad 30% obszaru Polski Przyjęło je niemal 100 gmin, powiatów i województw, w tym ok. 40 w formie SKPR.
Część miast i gmin partnerskich z państw UE zerwała współpracę z polskimi samorządami (np. z Puławami czy Tuchowem), które przyjęły uchwały anty-LGBT.
Samorządy, które przyjęły uchwały anty-LGBT zostały pozbawione możliwości wsparcia z Funduszy Norweskich oraz funduszy unijnych. Województwo Podkarpackie straciło ok. 1,5 mln zł z Funduszy Norweskich przeznaczonych m.in. na promowanie dziedzictwa naturalnego Karpat. Projekt Szlak Karpacki miał być realizowany w kilku krajach europejskich (m.in. Czechy, Słowacja, Rumunia) – operator Funduszy Norweskich cofnął decyzję o przyznanym już dofinansowaniu dla całego projektu z powodu uchwały Sejmiku. Gmina Wilamowice może stracić ok 8 mln z Funduszy Norweskich na Muzeum Kultury Wilamowickiej z powodu uchwały anty-LGBT. Obecnie wycofała się z tej uchwały i przyjęła uchwałę Ordo Iuris. Norwedzy nie podjęli jeszcze decyzji czy zwrócą gminie fundusze. Skalę straconych funduszy ujawniam na stronie straconefundusze.pl
PiS w swojej kampanii do wyborów parlamentarnych w 2019 r. celowo wywołał nagonkę na mniejszości seksualne, aby uniknąć dyskusji o tematach dla siebie niewygodnych (gospodarka, służba zdrowia, etc.).
Strefy Wolne od LGBT nie oddają prawdziwej postawy Polaków wobec mniejszości seksualnych, badania pokazują że z roku na rok poziom akceptacji osób LGBT+ i ich postulatów w Polsce rośnie(1). Polacy nie wierzą, że osoby homoseksualne stanowią jakiekolwiek zagrożenie dla rodziny czy społeczeństwa (2).
M.in. w związku z uchwałami anty-LGBT Polska została uznana w 2021 r. za najbardziej homofobiczny kraj w Unii Europejskiej (3). W grudniu 2020 r.  Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wskazała w swoim memorandum uchwały anty-LGBT jako przykład stygmatyzacji osób nieheteroseksualnych w Polsce.
M.in. w związku z uchwałami anty-LGBT Polska została uznana w 2021 r. za najbardziej homofobiczny kraj w Unii Europejskiej (3). W grudniu 2020 r.  Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wskazała w swoim memorandum uchwały anty-LGBT jako przykład stygmatyzacji osób nieheteroseksualnych w Polsce.
Prawdopodobnymi autorami stanowisk przeciwko ideologii LGBT jest europosłanka Elżbieta Kruk i prof. Mieczysław Ryba.
1.  Sondaż IPSOS dla OKO.press 14-16 lutego 2019, metodą CATI (telefonicznie), na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie 1004 osób.
2. Kampania Przeciw Homofobii: Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce RAPORT ZA LATA 2015–2016
3.  Ostatnie miejsce w rankingu ILGA Europe, mierzącego podejście do mniejszości LGBT w krajach UE (2020)

2. Cześć gmin odrzuciła już uchwały przeciwko „ideologii” LGBT

Nowa Dęba, Tomaszów Mazowiecki, powiat Sztumski, Kraśnik, Przemyśl, Nowa Serzyna

3. Kolejne uchwały zostały uchylone przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne:

  • wyrok WSA w Gliwicach z 14 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 15/20 (uchwała gm. Istebna),
  • wyrok WSA w Warszawie (Radom) z 15 lipca 2020 r., VIII SA/Wa 42/20 (uchwała gm. Klwów),
  • wyrok WSA w Lublinie z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 7/20 (uchwała gm. Serniki),
  • wyrok WSA w Kielcach z 11 września 2020 r., sygn. II SA/Ke 382/20 (uchwała gm. Osiek).

Sądy przedstawiły szeroką argumentacje dlaczego uchwały przeciwko „ideologii LGBT” są dyskryminacyjne i łamią art. 32 polskiej Konstytucji. Fragmenty orzeczeń na końcu artykułu.

3. Polski rząd obwinia aktywistów za konswekencje homofobicznej polityki rządu:

Zespół Atlasu Nienawiści, który stworzył wirtualną mapę polski z uchwalami anty-LGBT stanie przed sądem za naruszenie dobrego imienia jednostek samorządu terytorialnego. Mogą słono zapłacić za zaangażowanie w walkę z dyskryminującymi osoby LGBT uchwałami. Koszt spełnienia żądań samorządów wynosi łącznie co najmniej 165.000 zł. Pierwsza rozprawa 20 lipca w Ostrołęce, kolejna 29 lipca w Nowym Sączu. Łącznie mają 6 pozwów. Gminy są reprezentowane przez Ordo Iuris.

Bartosz Staszewski został pozwany przez 3 gminy – Zakrzówek, Tuchów Narodowy oraz Niebylec. Gminy domagają się przeprosin w The New York Times, Guardian, Charlie Hebdo oraz innych światowych tytułach. Zbiórkę pieniędzy oraz koordynację pozwów zapewnia Reduta Dobrego Imienia której prezes Maciej Świrski jest jednocześnie w radzie nadzorczej PAPu.

Pozwy mają charakter SLAPP, czyli strategiczne pozwy przeciwko zaangażowaniu w sprawy publiczne (Strategic Lawsuits Against Public Participation). Angażując nas w długotrwałą i kosztowną obronę prawną organy władzy państwowej chcą nas zastraszyć i uciszyć dając jednocześnie sygnał innym sygnalistom oraz aktywistom, że „przeczołgamy was tak samo”. To wykorzystywanie demokratycznych narzędzi przeciwko swoim obywatelom.

4. Wybrane cytaty na temat stref wolnych od LGBT 

Parlament Europejski (Rezolucja z grudnia 2019 r.): „…zdecydowanie potępia dyskryminację osób LGBTI” , „…wzywa Polskę do unieważnienia uchwał” 

Ursula von der Leyen (Przewodnicząca Komisji Europejskiej): strefy wolne od LGBT to strefy wolne od wartości humanistycznych. Nie ma dla nich miejsca w naszej Unii Europejskiej” 

Helena Dalli (Komisarz UE ds. Równości): Wartości i prawa podstawowe UE muszą być przestrzegane przez państwa członkowskie i władze państwowe. – Dlatego wnioski (o fundusze z programu partnerstwa miast) 6 Polskich miast ogłoszonych strefami wolnymi od LGBT zostały odrzucone” 

Dunja Mijatović (Komisarz praw człowieka Rady Europy): stygmatyzacja i nienawiść skierowana przeciwko określonym osobom (jako przykład podano Strefy Wolne od LGBT) lub grupom ludzi niesie za sobą realne ryzyko legitymizacji przemocy, czasami ze skutkami śmiertelnymi

Kongres władz lokalnych i regionalnych Europy (po wizycie delegacji w Polsce): “Delegacja zaleca przygotowanie uchwały wzywającej Polskę do ochrony praw swoich wyborców przez opracowanie polityki chroniącej prawa mniejszości i  wycofania się z dyskryminujących uchwał.” 

Joe Biden (Prezydent USA): Powiem jasno: prawa LGBTQ+ to prawa człowieka – a na ‚strefy wolne od LGBT’ nie ma miejsca w Unii Europejskiej ani nigdzie na świecie”

14 lipca 2020 r. WSA w Gliwicach, 15 lipca WSA w Warszawie (wydział zamiejscowy w Radomiu), 6 sierpnia WSA w Lublinie i  11 września 2020 r. WSA w Kielcach unieważniły cztery inne zaskarżone uchwały. Uwzględniając wszystkie zarzuty Rzecznika, sądy uznały, że akty te dotyczyły spraw z zakresu administracji publicznej i zawierały elementy władcze. Uznawały, że uchwały ingerują w prawa i wolności człowieka.

5. Wybrane cytaty z orzeczeń Wojewódzkich Sądów Administracyjnych

WSA w Gliwicach (frag. wyroku): „Termin >>strefa wolna od ideologii LGBT<< de facto odnosi się do ludzi z tego grona, bezpośrednio ich dotyka. Tłumaczenie, że LGBT to nie ludzie, a ideologia, jest przymykaniem oczu na rzeczywistość, kiedy nie chce się dostrzec pełnych konsekwencji takich słów”

“W zaskarżonej uchwale Rada Gminy Istebna wykreowała nowe, pozaustrojowe zadanie publiczne w postaci obrony przed ideologią LGBT, a deklarując podjęcie dzia­ łań w celu jego realizacji, ingeruje w sprawy ogólnokrajowe, a także pozostające z mocy ustawy w zakresie kompetencji innych organów władzy publicznej, a nawet w działalność podmiotów prywatnych.”

“Jej treść i skutki pozwalają uznać ją za ograniczającą wolność osób nieheteronormatywnych i transpłciowych do niczym niezakłóconego funkcjono­ wania w zgodzie z ich orientacją seksualną i tożsamością płciową. Skoro Gmina Istebna ma stać się wolna od ideologii LGBT (co, jak już wykazano powyżej, należy rozumieć jako dyskryminujące wykluczenie osób LGBT ze wspólnoty samorządowej), zamieszkujące ją osoby nieheteronormatywne i transpłciowe mogą odczuwać uzasad­nioną obawę, że ujawnienie ich orientacji i tożsamości spotka się z negatywnymi kon­sekwencjami. Ponadto organ wyraźnie wskazał w uchwale, że ma ona na celu obronę życia rodziny zgodnie z wielowiekową kulturą opartą na wartościach chrześcijańskich. Fragment ten, czytany łącznie ze zobowiązaniem do przeciwdziałania LGBT; jawi się jako deklaracja co do tego jakie (tj. wyłącznie heteronormatywne) życie rodzinne bę­dzie przez Gminę Istebna akceptowane. Wykluczenie życia rodzinnego osób LGBT z ochrony, którą organ samorządowy powinien gwarantować wszystkim mieszkańcom, niezależnie od ich cech osobistych, stanowi rażące ograniczanie prawa wynikającego z art.47 Konstytucji i art. 8 EKPCz, ponieważ ograniczenie to, w stosunku do określo­ nej grupy jednostek, zostało oparte na kryterium ich orientacji seksualnej i tożsamości płciowej.”

WSA w Warszawie (Oddział w Radomiu) (frag. wyroku): Należy zwrócić uwagę na to, że to pojęcie odnosi się do ludzi. W naszych społecznościach lokalnych żyją ludzie o różnej orientacji seksualnej, światopoglądzie, o różnym kolorze skóry i każda społeczność powinna dbać o to, by czuli się jak we własnym domu”

Fake-news “cześć sądów nie zgodziła się z skargami RPO”:

Sądy, które odrzuciły skargi RPO nie oceniały postawionych w skardze zarzutów, nie wypowiadały się na temat dyskryminującego charakteru uchwały i nie stwierdziły czy jest lub nie jest ona zgodna z prawem. Uznały, że uchwały nie zostały podjęte w sprawie z zakresu administracji publicznej, a tym samym nie mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. (źródło: biuro RPO)

Przykładowe infografiki

6. Najpopularniejsze fake-newsy rozsiewane przez prawicowych polityków i publicystów  

Fake-news: To aktywiści LGBT wymyślili “strefy wolne od LGBT” – takich stref w Polsce nie ma. 

Prawda: Termin ten wynika bezpośrednio z treści uchwał samorządowych, był też używany przez różne media w tym prawicowe, a nawet TVP Info, które tak pisało o Świdniku, który jako pierwszy przyjął taką uchwałę. Termin był w użyciu na długo przed akcją Staszewskiego.

Fake-news: W stanowiskach i uchwałach gmin nie ma pada literalne “strefa wolna od LGBT”, dlatego taki zwrot nie jest uprawniony. 

Prawda: W większości uchwał używany jest zwrot „Strefa wolna od ideologii LGBT”, jednak odnosi się on do bezpośrednio do konkretnych mniejszości – wskazuje na to m.in. wyrok WSA w Gliwicach w sprawie uchwały z gminy Istebna.

Fake-news: Gminy walczą z ideologią a nie ludźmi. 

Prawda: Wyroki sądów (m.in. WSA w Gliwicach czy WSA w Radomiu) jasno orzekają że nie istnieje nic takiego jak „Ideologia LGBT” a uchwały odnoszą się bezpośrednio do konkretnych mniejszości.

Fake-news: Sądy są podzielone co do tego,  czy uchwały są niezgodne z Konstytucją. To tylko symboliczne stanowiska samorządów bez mocy prawnej. 

Prawda: Część sądów odmówiła zajmowania się sprawą, uznając, że nie są one aktami prawa i nie podlegają one kontroli, ale są 4 wyroki, którymi rozpatrzono skargi RPO i w których sądy uznały te uchwały za dyskryminujące i sprzeczne z polską Konstytucją (chodzi o uchwały z: Istebna, Klwów, Osiek i Serniki). Obecnie orzeczenie NSA otwiera drogę do ponownego rozpatrzenia tych uchwał.

Fake-news: Unia Europejska podjęła działania w oparciu o zdjęcia Barta Staszewskiego. 

Prawda: Unia Europejska przeprowadziła przegląd treści uchwał samorządowych i na ich podstawie podjęła działania. Rezolucja Parlamentu Europejskiego, potępiająca strefy, jest z grudnia 2019 r., czyli 2 miesiące przed pierwszymi zdjęciami Staszewskiego.

Fake-news: Rząd Norwegii podjął decyzję w oparciu o działania aktywistów i zdjęcia Barta Staszewskiego. 

Prawda: Zdjęcia Barta zwróciły uwagę na ważny problem, jednak działania rządu Norwegii poprzedzone były bezpośrednią analizą uchwał. To wynika z pism, które kierowano do rządu polskiego w tej sprawie. Mówiła o tym minister spraw zagranicznych Norwegii. Nikt nie podejmuje takich kluczowych decyzji w oparciu o doniesienia medialne.

Fake-news: Sprzeciwianie się strefom wolnym od LGBT to ingerowanie w samorządność.

Prawda: Samorządność regionów nie może uderzać w godność obywateli, wprowadzać wykluczenia i dyskryminacji. Jest to niezgodnie z Konstytucją RP – nadrzędną wobec wszystkich aktów prawnych. 

Fake-news: Polska to kraj katolicki więc tradycyjne i katolickie wartości muszą być bronione.

Prawda: Polska ma długa i bogatą tradycję kraju tolerancji i otwartości, a Polki i Polacy to ludzie akceptujący różnorodność. To wykluczenie stoi w sprzeczności do nauki Kościoła. 

Przydatne linki

Memorandum Rady Europy ws dyskryminacji osób LGBTI w Polsce

%d blogerów lubi to: